Gần như nhà nào cũng có vài vỉ thuốc còn dở trong ngăn kéo. Chúng tới đó theo vài đường rất quen thuộc.
Kháng sinh thừa từ đâu ra
- Dừng uống giữa chừng khi thấy đỡ
- Mua nhiều hơn số cần ở quầy
- Mua sẵn để dành phòng khi ốm
- Hoặc được người khác cho
- Mục đầu là đường phổ biến nhất
Và đường đó vừa tạo ra thuốc thừa vừa là một kiểu dùng sai ngay từ đầu.
Giữ lại thì hại ở chỗ nào
- Lần sau bệnh sẽ khác
- Nhưng người ta vẫn lấy ra uống
- Số viên còn lại không đủ cho một đợt
- Nên gần như chắc chắn là uống thiếu
- Mục cuối là kiểu dùng sai tệ nhất
Và uống thiếu thì tạo ra đúng điều kiện cho vi khuẩn kháng thuốc.
Có trường hợp nào được giữ lại không
- Chỉ khi bác sĩ dặn rõ là giữ lại
- Và dùng theo hướng dẫn cụ thể đã được dặn
- Ngoài trường hợp đó thì không nên giữ
- Không tự suy ra là mình thuộc trường hợp đó
- Mục cuối là chỗ hay tự cho phép
Và tự cho mình là ngoại lệ là cách mọi tủ thuốc đầy lên.
Nên làm gì với phần đang có
- Mang ra nhà thuốc hỏi cách bỏ đúng
- Hoặc hỏi nơi khám gần nhà
- Đừng vứt xuống cống
- Đừng bỏ vào thùng rác chung
- Mục thứ ba là điều ảnh hưởng tới môi trường
Và thuốc xuống nguồn nước cũng góp phần vào chính vấn đề này.
Về chuyện mua nhiều hơn đơn
- Có người mua dư cho chắc
- Có khi quầy bán theo hộp nguyên
- Phần dư đó thành thuốc thừa ngay
- Hỏi mua đúng số theo đơn
- Mục cuối là việc làm được ngay tại quầy
Và hỏi mua đúng số là cách ngăn thuốc thừa từ gốc.
Về chuyện dừng giữa chừng
- Dừng khi thấy đỡ tạo ra hai vấn đề cùng lúc
- Đợt điều trị không trọn
- Và phần còn lại nằm lại trong nhà
- Phần đó sẽ được dùng sai sau này
- Mục thứ hai đã nói ở chuyên mục trước
Và hai vấn đề đó nối nhau chứ không tách rời.
Về chuyện mua để dành từ đầu
- Mua sẵn phòng khi ốm là ý định tốt
- Nhưng lúc ốm thì chưa biết bệnh gì
- Thuốc mua sẵn không khớp với bệnh chưa xảy ra
- Và nó khiến người ta không đi khám
- Mục cuối là cái hại lớn nhất
Và có sẵn thuốc trong nhà làm việc hoãn đi khám dễ hơn rất nhiều.
Về chuyện nhận thuốc từ người khác
- Người quen cho phần thừa của họ
- Họ cho vì thương
- Nhưng đơn của họ không phải đơn của mình
- Cảm ơn rồi không nhận
- Mục cuối là cách xử lý gọn nhất
Và không nhận thì cũng là giúp họ bỏ đi phần lẽ ra phải bỏ.
Về thuốc của thú nuôi
- Có nhà giữ lại kháng sinh của thú nuôi
- Không dùng cho người
- Cũng không dùng thuốc của người cho thú
- Hỏi bác sĩ thú y về phần của thú nuôi
- Mục thứ hai là quy tắc tuyệt đối
Và đây là chuyện tưởng hiển nhiên nhưng vẫn xảy ra.
Về thuốc của trẻ
- Thuốc dạng lỏng cho trẻ thường còn thừa nhiều
- Không giữ lại cho lần sau
- Không cho trẻ khác dùng
- Dạng lỏng còn hỏng nhanh hơn sau khi mở
- Mục cuối là lý do thêm
Và hỏi dược sĩ về hạn dùng sau khi mở của từng loại.
Về chuyện đếm lại tủ thuốc
- Mở ra xem đang có những gì
- Tách riêng phần là kháng sinh
- Không chắc thì mang ra hỏi dược sĩ
- Làm một lần rồi đặt lịch làm lại
- Mục thứ ba là cách chắc nhất
Và nhiều người ngạc nhiên vì lượng thuốc đang có trong nhà mình.
Ba câu trước khi uống kháng sinh
- Đây có đúng là kháng sinh không
- Ai kê nó cho tôi, cho đúng lần ốm này
- Uống tới khi nào thì dừng
- Bài này thêm: viên này từ đâu mà có trong nhà
Câu cuối là điểm riêng, và trả lời được nó thì câu thứ hai tự có đáp án.
Kháng sinh không diệt được vi rút
- Kháng sinh tác động lên vi khuẩn, không lên vi rút
- Số viên còn lại không đủ cho một đợt nên gần như chắc là uống thiếu
- Không nhận thuốc thừa của người khác
- Không vứt thuốc xuống cống hay vào thùng rác chung
- Mục thứ hai là lý do không giữ lại
Hai mục cuối là hai việc cụ thể, và cả hai đều làm được trong một buổi chiều.
Gọi bác sĩ ngay
- Khó thở hoặc đau ngực
- Sốt cao không hạ, hoặc sốt trở lại sau khi đã đỡ
- Lú lẫn hoặc rất lừ đừ
- Phát ban, sưng môi mặt hoặc khó thở sau khi uống thuốc
- Tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu trong và sau đợt kháng sinh
Có thuốc sẵn trong nhà không phải là lý do bỏ qua danh sách này.
Câu hỏi thường gặp
Kháng sinh thừa từ đâu ra?
Thường từ ba đường: dừng uống giữa chừng khi thấy đỡ, mua nhiều hơn số cần ở quầy, hoặc mua sẵn để dành phòng khi ốm.
Giữ lại thì hại ở chỗ nào?
Vì lần sau bệnh sẽ khác, nhưng người ta vẫn lấy ra uống. Số viên còn lại cũng không đủ cho một đợt, nên gần như chắc chắn là uống thiếu.
Có trường hợp nào được giữ lại không?
Chỉ khi bác sĩ dặn rõ là giữ lại và dùng theo hướng dẫn cụ thể. Ngoài trường hợp đó thì không nên giữ kháng sinh thừa trong nhà.
Nên làm gì với phần đang có?
Mang ra nhà thuốc hỏi cách bỏ đúng, hoặc hỏi nơi khám gần nhà. Đừng vứt bừa xuống cống hay vào thùng rác chung.