Có loại khó chịu chịu được, và có loại phải dừng ngay. Biết trước ranh giới giữa hai nhóm thì lúc gặp không phải tự đoán.
Tác dụng phụ nào là thường gặp
- Buồn nôn nhẹ
- Đầy bụng
- Phân lỏng hơn bình thường
- Chán ăn
- Mục cuối cũng thường hết sau khi xong đợt thuốc
Và những thứ này thường chịu được, nhưng vẫn nên nói với bác sĩ nếu quá khó chịu.
Dấu hiệu nào thì phải dừng ngay và gọi bác sĩ
- Phát ban hoặc ngứa nhiều
- Sưng môi, mặt hoặc lưỡi
- Khó thở
- Tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu
- Vàng da hoặc bất kỳ triệu chứng nào nặng lên nhanh
Và mục thứ ba là dấu hiệu gọi cấp cứu chứ không phải gọi hỏi.
Khó chịu nhẹ thì có được tự dừng không
- Đừng tự dừng
- Gọi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ
- Có khi chỉ cần đổi giờ uống
- Hoặc uống cùng bữa ăn là đỡ
- Mục cuối là cách giải quyết hay gặp nhất
Và tự dừng thì mất luôn cơ hội được chỉnh một chuyện rất nhỏ.
Đã từng dị ứng một loại thì sao
- Nói rõ ở mọi buổi khám
- Và mọi lần mua thuốc
- Ghi vào hồ sơ cá nhân
- Thông tin này ảnh hưởng tới mọi lần kê thuốc sau
- Mục thứ ba là việc nên làm ngay
Và ghi rõ phản ứng đã xảy ra là gì, chứ không chỉ ghi tên thuốc.
Về phân biệt dị ứng với tác dụng phụ
- Buồn nôn hay đầy bụng là tác dụng phụ
- Phát ban, sưng, khó thở là phản ứng dị ứng
- Hai nhóm này xử lý khác hẳn nhau
- Nói đúng tên giúp bác sĩ quyết đúng
- Mục thứ hai là nhóm phải dừng ngay
Và gọi nhầm tác dụng phụ thành dị ứng có thể làm mình mất một nhóm thuốc không cần thiết.
Về tiêu chảy trong và sau đợt thuốc
- Phân lỏng nhẹ là chuyện hay gặp
- Tiêu chảy nhiều lần trong ngày thì khác
- Phân có máu hoặc kèm sốt lại càng khác
- Có thể xuất hiện cả sau khi đã uống xong
- Mục cuối là điều nhiều người không biết
Và vì xuất hiện muộn nên ít ai nối nó với đợt thuốc đã uống.
Về nấm miệng và nấm vùng kín
- Kháng sinh ảnh hưởng cả vi khuẩn có ích
- Nên nấm có thể phát triển mạnh hơn
- Biểu hiện là mảng trắng trong miệng hoặc ngứa vùng kín
- Nói với bác sĩ hoặc dược sĩ
- Mục thứ hai là cơ chế
Và đây là tác dụng phụ rất hay gặp mà ít người biết là do thuốc.
Về ánh nắng
- Một số loại làm da nhạy cảm với nắng hơn
- Dễ bị cháy nắng hơn bình thường
- Che chắn khi ra ngoài trong đợt thuốc
- Hỏi dược sĩ xem loại của mình có vậy không
- Mục cuối là câu nên hỏi lúc nhận thuốc
Và đây là thứ dễ phòng mà cũng dễ quên nhất.
Về rượu trong đợt thuốc
- Một số loại tương tác rõ với rượu
- Với loại khác thì rượu vẫn làm cơ thể mệt hơn
- Hỏi dược sĩ về loại cụ thể
- Không uống là lựa chọn an toàn
- Mục thứ ba là cách biết chắc
Và đang ốm thì rượu cũng không giúp gì cho việc hồi phục.
Về việc ghi lại phản ứng
- Ghi tên thuốc và ngày dùng
- Ghi phản ứng là gì và xuất hiện sau bao lâu
- Chụp ảnh nếu là phát ban
- Đưa cho bác sĩ xem
- Mục thứ ba là thứ hữu ích nhất
Và ảnh chụp lúc ban còn rõ thì có giá trị hơn mọi lời mô tả.
Về việc dặn người nhà biết
- Cho người trong nhà biết mình đang dùng thuốc gì
- Và dấu hiệu nào thì phải đưa đi ngay
- Nhất là khi ở một mình ban đêm
- Để thuốc và đơn ở chỗ dễ tìm
- Mục thứ hai là phần quan trọng nhất
Và phản ứng dị ứng nặng thì người bên cạnh là người xử lý được.
Ba câu trước khi uống kháng sinh
- Đây có đúng là kháng sinh không
- Ai kê nó cho tôi, cho đúng lần ốm này
- Uống tới khi nào thì dừng
- Bài này thêm: dấu hiệu nào thì tôi phải dừng và gọi ngay
Câu cuối là điểm riêng, và nó nên được hỏi ngay lúc nhận thuốc.
Kháng sinh không diệt được vi rút
- Kháng sinh tác động lên vi khuẩn, không lên vi rút
- Khó chịu nhẹ thì gọi hỏi chứ đừng tự dừng
- Phát ban, sưng mặt môi lưỡi hoặc khó thở thì dừng ngay và gọi
- Tiêu chảy nhiều có thể xuất hiện cả sau khi đã uống xong
- Mục thứ ba là nhóm không được chần chừ
Hai mục giữa là hai nhóm khác hẳn nhau, và lẫn chúng là chỗ nguy hiểm nhất.
Gọi bác sĩ ngay
- Khó thở hoặc đau ngực
- Sốt cao không hạ, hoặc sốt trở lại sau khi đã đỡ
- Lú lẫn hoặc rất lừ đừ
- Phát ban, sưng môi mặt hoặc khó thở sau khi uống thuốc
- Tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu trong và sau đợt kháng sinh
Hai dấu hiệu cuối là hai dấu hiệu bài này vừa nói kỹ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Tác dụng phụ nào là thường gặp?
Buồn nôn nhẹ, đầy bụng, phân lỏng hơn bình thường hoặc chán ăn là những thứ hay gặp. Chúng thường chịu được và hết sau khi xong đợt thuốc.
Dấu hiệu nào thì phải dừng ngay và gọi bác sĩ?
Phát ban, ngứa nhiều, sưng môi mặt hoặc lưỡi, khó thở, tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu, vàng da, và bất kỳ triệu chứng nào nặng lên nhanh.
Khó chịu nhẹ thì có được tự dừng không?
Đừng tự dừng. Gọi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì có khi chỉ cần đổi giờ uống hoặc uống cùng bữa ăn là đỡ, hoặc đổi sang loại khác.
Đã từng dị ứng một loại thì sao?
Nói rõ điều đó ở mọi buổi khám và mọi lần mua thuốc. Ghi vào hồ sơ cá nhân, vì thông tin này ảnh hưởng tới mọi lần kê thuốc sau này.